Zou een heel klein beetje oorlog soms niet beter kunnen zijn?

Vanzelfsprekend menen we dit niet echt[i]. Maar toch … We herinneren ons geen geopolitieke conflicten die zolang aansleepten als het handelsconflict tussen de VS en China en (een deel van) het VK met de rest van Europa. [ii]

Dat Groot-Brittannië ooit in een uitzichtloze anarchie zou verzeilen, wist éne J. Rotten ons overigens meer dan 40 geleden al te voorspellen. Het vreemde aan deze zaak blijft voor ons dat de financiële markten, die toch niet bepaald gekend staan om hun begrip en geduld, met ijzingwekkende kalmte de evolutie op het Britse eiland gadeslaan. Is het omdat niemand een no deal brexit-scenario ernstig neemt? Uit de koersontwikkeling van het Britse pond en de aandelen- en optieprijzen blijkt alleszins dat als uitgangspunt wordt genomen dat er een redelijke kans bestaat op een nieuw uitstel, gemotiveerd op basis van aan te kondigen verkiezingen, die de nieuwe premier dan ofwel een meerderheidsmandaat geven om op evenwichtige wijze te onderhandelen met de EU, of dat er een nieuw referendum kan worden uitgeschreven. Hopelijk wordt er deze keer ingebouwd dat in iedere deelstaat van het VK een meerderheid moet worden bereikt voor een brexit, anders zijn we niet eens zo zeker van uitslag.

Het Engelse kiezerspubliek is immers erg vatbaar voor simplistische nationalistische kreten waarmee een ver en roemrijk verleden wordt opgeroepen en een typisch superioriteitsgevoel wordt aangewakkerd. Zo typisch dat het Engelse woord hiervoor niet kan vertaald worden: Jingoïsme.

Het beruchte back stop probleem dat zich stelt aan de Noord-Ierse grens zou overigens allang zijn opgelost door iedere doordeweekse Belgische loodgieter-politicus.

Het kan niet anders dan dat deze onzekerheid zwaar weegt op de Europese economieën, maar ook zonder het brexit-probleem zou de industrie in de EU zeer sterk onder druk zijn komen te staan. De combinatie van de geopolitieke onzekerheid met de Europese besluiteloosheid om maatregelen te nemen om de economische impasse te doorbreken met een gepast investeringsbeleid, laten Europa verder wegzakken in het drijfzand dat werd veroorzaakt door de Europese banken.

Deze wegen nog steeds veel te veel op de Europese economie. In vergelijking met de VS weegt de Europese banksector viermaal zo zwaar op het bbp. De krampachtige houding van de bancaire regelgever, die kost wat kost een herhaling van 2008 wil vermijden, heeft daarom een veel diepere impact in Europa. De hoge kostprijs is intussen goed gekend: een volledig stilstand van de Europese economie. Dit gebeurt overigens zonder dat de genomen maatregelen enige garantie bieden dat hiermee een nieuwe financiële crisis uitgesloten is. De huidige maatregelen bekampen immers enkel de toenmalige situatie. Momenteel stellen zich heel andere problemen.

Van de moedige maar sterk bekritiseerde monetaire politiek van ECB-voorzitter Draghi kan men nu enkel nog verwachten dat ze de EU ervan kan weerhouden om niet nog verder te verslechteren. De rest moet komen van overheden met doelgerichte investeringen, mits een uitbouw van budgettaire tekorten. Maar ook dat is niet zonder gevaar want het loslaten van de huidige budgettaire discipline kan opnieuw een eurozonecrisis aanwakkeren. Nog gevaarlijker dan een bankencrisis.

Ook de terugval in de Amerikaanse industriële economie is intussen onmiskenbaar geworden, zonder dat dit echter als een fataal en finaal signaal van een onvermijdelijke recessie moet worden aanzien. De Fed zelf geeft momenteel een kans van 35 % aan de effectieve realisatie van een recessie in 2020.

De voorwaarden om een verdere economische terugval te vermijden zijn overigens snel op te sommen. Vooreerst moet de centrale bank bereid zijn om haar beleidsrente verder bij te knippen, best met nog twee stappen van 25 basispunten. De verwachting is dat de Fed in oktober (of december) de kortetermijntarieven opnieuw zal verlagen. De kans hierop wordt alleszins geschat op 90 %. Nadien is er een kans van 75 % op een tweede stap in april 2020. Maar dat is nog een eeuwigheid weg.

De Fed-voorzitter heeft zich recent overigens zeer positief opgesteld ten opzichte van een dergelijk rentescenario en bereidheid getoond om de balans van de centrale bank opnieuw te laten uitdeinen. In mensentaal: de centrale bank is bereid om opnieuw (bedrijfs-)obligaties op te kopen om de langetermijnrente laag te houden en (vooral) de economie van voldoende liquiditeiten te voorzien, zodat ook bedrijven met lagere kredietkwaliteit vlot toegang blijven vinden op de Amerikaanse obligatiemarkten.

Een verdere economische terugval zal echter moeilijk af te wenden zijn wanneer deze ronde (intussen de dertiende …) van de onderhandelingen tussen China en de VS opnieuw op een sisser zou aflopen. De sancties hebben China zeker nog niet op de knieën gedwongen (wat ze overigens nooit zullen toegeven) terwijl de kostprijs in de VS sterk begint op te lopen. Vooral dan nog in het Amerikaanse heartland, waar de nucleus van het Trumpiaanse kiespubliek zich bevindt.

Voor de besprekingen begonnen, werden er nog wat snel bijeengezochte gifpijlen in de richting van Chinese bedrijven afgeschoten, die echter vooral op de Amerikaanse aandelenmarkten schade aanrichtten. De timing van de genomen sancties was hoogst merkwaardig en nog steeds niet opgehelderd. De negatieve reacties werden echter de volgende dag geneutraliseerd op basis van de berichten over de blijvende bereidwilligheid van beide partijen om de onderhandelingen, zoals gepland, op 10 oktober op te starten.

China kan intussen enig vertrouwen putten uit de recente opleving van zijn industriële activiteit. Het eventuele afspringen van de onderhandelingsronde zal deze opwaartse trend echter onmiddellijk keren. De Chinese overheid zal haar stimuluspakket dan drastisch opvoeren, de reserveratio’s van haar banken verder verlagen en de beleidsrente gevoelig verlagen. Met als meest concrete en onmiddellijk waarneembare resultaat dat haar munt gevoelig in waarde zal afnemen ten opzichte van de US-dollar.

De wisselkoers van de yuan blijft een (te) machtig wapen in deze strijd. De maatregel waarmee de VS dreigt om Chinese bedrijven de toegang tot de Amerikaanse financiële markten te ontzeggen is verontrustend voor de aandelen- en obligatiemarkten maar vormt onvoldoende strategisch tegengewicht. Vandaar dat de VS-onderhandelaars eerst een deelakkoord willen bereiken over een stabilisatie van de onderlinge wisselkoers.

Dit is een haalbare kaart. China is al enkele weken bezig om zijn munt onder controle te brengen.

Grafiek : Evolutie de Chinees-Amerikaanse wisselkoers

Er leeft nu meer hoop op het bereiken van enige noemenswaardige vooruitgang dan bij de 12 voorafgaande ontmoetingen tussen beide economische grootmachten. Deze positieve houding is deels verantwoord, want de tijd dringt voor beide partijen omdat er op 15 oktober opnieuw een resem nieuwe tarieven dreigt voor China en de VS de laatste kans heeft om een recessie definitief af te wentelen.

Nadien kan de Amerikaanse president enkel hopen dat de verdere dalingen van de beleidsrente de economische activiteit terug zullen aanzwengelen. Hij moet leven van cijfer tot cijfer om te zien dat het neerwaartse potentieel zich niet effectief realiseert. Een effectieve recessie zal de herverkiezing van Trump zeker in het gedrang brengen. [iii]

Wij schatten momenteel een terugval in van (ongeveer) 6 % op de wereldbeurzen, bij een mislukking van deze onderhandelingsronde. De rentedalingen op zowel langetermijnobligaties als kortetermijnbeleggingen zullen echter een geleidelijk herstel inzetten, zodat de schade uiteindelijk nog zal meevallen. Tenzij er een nieuwe escalatie komt tussen beide grootmachten. Dan volgt een wereldwijde recessie, waaraan ook de VS niet meer kan ontsnappen. We gaan ervan uit dat zelfs deze generatie van politici door wie we in deze duistere tijden gegijzeld worden, terugdeinzen van een dergelijk scenario.

Intussen kunnen we ons niet beperken tot afwachten. De financiële markten reageren hun nervositeit af op basis van frenetieke koersbewegingen waarbij de scherpe terugval van de ene dag wordt weg geveegd door een scherpe opwaartse beweging. Dit verhoogt de volatiliteit op de markten en zet een neerwaartse mechaniek op gang. Hogere (verwachte) volatiliteit drijft immers de proportie aandelen in de profielfondsen geleidelijk lager. In het neutrale profiel bedraagt het richtgetal nu nog 55 %.

Obligatiekoersen profiteren vanzelfsprekend van dergelijke geopolitieke onzekerheid. Spaanse en Portugese overheidsobligaties worden echter genadeloos (maar met de nodige dankbaarheid voor de gerealiseerde koerswinsten) uit de portefeuilles verwijderd bij negatieve rendementen.

Italië en Polen blijven echter behouden, terwijl de positie in Amerikaanse overheidsobligaties licht wordt opgevoerd. De euro verstevigt echter ten opzichte van de US dollar, overigens precies zoals voorgeschreven door onze modelwaarde, zodat ook hier de nodige geleidelijkheid wordt gehanteerd.

 

[i] Monza zeker ook niet.

[ii] De Koude Oorlog even buiten beschouwing gelaten, natuurlijk, maar daar hadden de aandelenbeurzen weinig last van.

[iii] Deze dreiging is meer realistisch dan een afzetting via een impeachmentprocedure, zeker nu de president zo slim is geweest om zijn vicepresident Pence mee in het bad te trekken. Bij een afzetting moet Trump immers vervangen worden door Pence. Maar deze zal onmiddellijk ook afgezet moeten worden. En wie wordt er dan president van de Verenigde Staten van Amerika? Jawel, Nancy Pelosi… Geen haar op een republikeins hoofd dat hieraan wil denken, zodat Trump niet zal worden afgezet met 2/3de meerderheid in de Senaat, want hiervan zijn flink wat republikeinse senatoren nodig. Maar je weet nooit hoe een koe een haas vangt…

 

Dit bericht werd geplaatst in zonder categorie door Stefan Duchateau . Bookmark de permalink .

Over Stefan Duchateau

Stefan Duchateau is adviseur bij de Argenta Groep en voorzitter van de diverse beleggingsvennootschappen van deze groep. Hij doceert o.a. Portfoliomanagement, Financial engineering en Financieel risicobeheer aan de HUB (Brussel), Security selection, Portefeuillebeheer en beleggingsleer aan de KU Leuven en Financial derivatives aan de UHasselt. Bij Argenta richt hij zich ondermeer op het financieel en risicobeheer, het strategisch beleid en de uitbouw van de beleggingspijler van de bank- en verzekeringsgroep. Dit houdt onder meer de ontwikkeling in van beleggingsproducten en het beheer van beleggingsfondsen. Prof. Dr. S. Duchateau studeerde af als handelsingenieur en is doctor in de Toegepaste Economische Wetenschappen.

Één reactie op “Zou een heel klein beetje oorlog soms niet beter kunnen zijn?

  1. Recessie zit er al een tijdje aan te komen, met of zonder Brexit, tenminste als we kijken naar de steile daling van het CEO vertrouwen in de VS. Deze kent een zodanig dieptepunt dat dit in het verleden steeds samenviel met een recessie. Het worst case scenario van de Brexit is ook gekend, enkel de mate van eventuele onderschatting niet. Tenslotte 3 hurrays voor het VK dat (uit)eindelijk op punt staat het zinkend schip ‘the continent’ te verlaten. Enkel de Engelsen zien in het monetair mismanagement van de stilaan wanhopige ECB en het Brussels overheidsmonster de zwanenzang van het Europees bejaardentehuis. In ruil voor uitstekende lange termijn perspectieven voor het VK mag het dan wel even pijn doen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *